Η Ρηγίλλης 18 δεν είναι απλά μια διεύθυνση. Είναι μάρτυρας. Και οι μάρτυρες δεν ξεχνούν.
Όταν περιπλανιέμαι στην Αθήνα, ειδικά τις Κυριακές που ο Αττικός ουρανός είναι στις ομορφιές του, μια μικρή βόλτα πίσω από τον Εθνικό Κήπο ανασύρει αναμνήσεις και δίνει τροφή για σκέψη. Πίσω από το Προεδρικό Μέγαρο και το Μέγαρο Μαξίμου, με κατεύθυνση προς τη Λέσχη Αξιωματικών, απέναντι ακριβώς από το Ωδείο, η καρδιά μου φτερουγίζει στο αντίκρισμα ενός κτιρίου που η ιστορία του είναι μεγαλύτερη από την ηλικία του. Το νεοκλασικό της οδού Ρηγίλλης 18, δημιούργημα του αρχιτέκτονα Αναστάσιου Μεταξά, στέκει ακόμα εκεί. Σοβαρό, ασυμβίβαστο, γεμάτο μνήμες.
Εκεί, για τριάντα έξι χρόνια, χτυπούσε η καρδιά της Νέας Δημοκρατίας. Από την ίδρυσή της από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή το 1974 μέχρι το 2011, όταν ο Αντώνης Σαμαράς αποφάσισε τη μετακόμιση στη Συγγρού. Εκεί έγιναν οι μεγάλες μάχες — μικρές και μεγάλες ήττες, παρασκήνια που καθόρισαν τη μοίρα της κεντροδεξιάς, πανηγυρισμοί στην αίθουσα με τα μαρμάρινα τζάκια. Κι έπειτα, το μπαλκόνι. Εκείνο το μπαλκόνι που είδε τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη να θριαμβολογεί, που είδε τον Κώστα Καραμανλή να υψώνει το χέρι, που αναμετέδωσε νίκες και συγκινήσεις σε χιλιάδες συγκεντρωμένους έξω. Στην «αίθουσα κήπου» δοκιμάστηκαν ηγέτες — ο Αβέρωφ, ο Εβερτ, όλοι εκείνοι που κουβαλούσαν την παράδοση μιας Δεξιάς αστικής, λαϊκής, αλλά πάνω απ’ όλα πατριωτικής.
Σήμερα, το κόμμα της «Δεξιάς» στεγάζεται μακριά από τη «Δεξιά». Και ο Κυριάκος Μητσοτάκης γνωρίζει ότι η πτώση του θα κριθεί εκεί που δεν το περιμένει — όχι στην Πειραιώς, αλλά στην απουσία όλων όσων συμβόλιζε κάποτε η Ρηγίλλης.
Η φυγή που τα λέει όλα
Το 2011, η ΝΔ εγκαταλείπει τη Ρηγίλλης. Βρίσκει καταφύγιο σε ένα «λαϊκό» και «μακρινό» κτίριο της Πειραιώς. Κάποιοι το είπαν αναγκαιότητα. Άλλοι το ονόμασαν, από την πρώτη στιγμή, δραπέτευση.
Διότι το δεξιό κόμμα στην οδό Ρηγίλλης ήταν εκτεθειμένο. Το έβλεπε ο περαστικός, το ζύγωνε ο φοιτητής, το αμφισβητούσε ο διαδηλωτής, το αγκάλιαζε ο οπαδός. Η Δεξιά στην Πειραιώς, αντίθετα, είναι απομονωμένη. Πίσω από φιμέ τζάμια, χωρίς γειτονιά, χωρίς μπαλκόνι να απευθυνθείς στον κόσμο, μακριά ακόμα και από τον ίδιο της τον εαυτό.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ολοκλήρωσε αυτό που είχε ξεκινήσει ο Αντώνης Σαμαράς: μετέθεσε τα γραφεία του κόμματος μακριά από τον σκληρό πυρήνα της δεξιάς παράταξης, σε μια οπτική και πολιτική ρήξη με το παρελθόν. Ήθελε να δείξει μια εικόνα ενός κόμματος που κοιτάζει προς το μέλλον και αφήνει πίσω τις εσωκομματικές έριδες που είχαν «ποτίσει» τους τοίχους της Ρηγίλλης. Όμως, πίσω από το αφήγημα της «ανανέωσης», κρυβόταν μια βαθιά ανασφάλεια.
Γιατί η μετακόμιση; Διότι στο κέντρο, στην ιστορική Ρηγίλλης, ο Σαμαράς δεν άντεχε ούτε ένα δευτερόλεπτο την εμβληματική παρουσία του ανθρώπου που πολέμησε με τόση μανία, του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Κι αργότερα, ο γιος Κυριάκος θα διαπιστώσει ότι στο κτίριο της Ρηγίλλης δεν θα μπορούσε να κρύψει ούτε τον Πασόκο Λοβέρδο ούτε να καμουφλάρει τον γιο του Πάγκαλου. Εκεί δεν χωρούν κομματικοί μηχανισμοί που διψούν μόνο για βολέματα. Η Ρηγίλλης είναι μάρτυρας. Η Πειραιώς είναι αποσιώπηση.
Η αρχή της πτώσης
Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται το κρίσιμο σημείο. Ο Μητσοτάκης «πέφτει» μόνο με συγκεκριμένους τρόπους — το γνωρίζει ο ίδιος καλύτερα από τον καθένα. Πρώτον, χάνοντας την ηγεσία της ΝΔ. Δεύτερον, με ηθική απονομιμοποίηση στην κοινωνία, τη στιγμή που το πλήθος θα πάψει να φοβάται τα ΜΑΤ του. Και τα δύο αυτά ενδεχόμενα έχουν μια κοινή αφετηρία: την απομάκρυνση από τη Ρηγίλλης, από την ίδια την ψυχή της παράταξης.
Υπάρχει, όμως, και τρίτος τρόπος. Η ευρωπαϊκή Δικαιοσύνη. Οι έρευνες της Ευρωπαίας Εισαγγελέως για τα οικονομικά σκάνδαλα δεν είναι μέρος της πολιτικής αντιπαράθεσης. Είναι ντοκουμέντα που δεν σβήνουν. Τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και των ευρωπαϊκών ταμείων λειτούργησαν για την κυβέρνηση ως παράταση του πελατειακού μηχανισμού — του ίδιου μηχανισμού που συντηρείται στην Πειραιώς. Η Ρηγίλλης δεν είχε ποτέ χώρο για τέτοιες λογικές. Οι τοίχοι της θυμούνται μόνο μάχες ιδεών, όχι μπίζνες.
Ο φόβος του μπαλκονιού
Αν υπάρχει μία εικόνα που στοιχειώνει τον κ. Μητσοτάκη, δεν είναι κάποιο ευρωπαϊκό κατηγορητήριο. Είναι η στιγμή που το πλήθος θα μαζευτεί έξω από το Μέγαρο Μαξίμου και δεν θα υπάρχει κανείς να τον υπερασπιστεί. Κυκλοφορεί μονίμως φρουρούμενος, με στόλο αυτοκινήτων φιμέ, σαν Ναπολέων που φοβάται μήπως του ριχτεί καμιά σφαλιάρα τύπου Μακρόν. Κι έχει δίκιο να φοβάται: οι άνθρωποι σήμερα δεν φοβούνται πια τις κλούβες των ΜΑΤ.
Για αυτό αποφεύγει τα πλήθη. Για αυτό όταν ανακοινώνονται μεγάλες κινητοποιήσεις φροντίζει να λείπει στο εξωτερικό. Για αυτό τρέμει την ημέρα που οι αγρότες με τα τρακτέρ τους φτάσουν στο Σύνταγμα και δεν υπάρχει κάποιος Μπούτας να τους «καπελώσει». Δεν φοβάται τη Μαρία Καρυστιανού ως πρόσωπο — αλλά ως εκφράστρια μιας λαϊκής εξέγερσης που απαιτεί δικαιοσύνη και τον εκνευρίζει που δεν γίνεται διαχειρίσιμη. Φοβάται τον Κυριάκο Βελόπουλο διότι του θυμίζει ότι ο πατριωτικός χώρος έχει όνομα, έδρα και μπορεί να βγει στο μπαλκόνι — κάτι που εκείνος τρέμει. Διότι το μπαλκόνι της Ρηγίλλης δίδαξε ότι η πολιτική είναι συνάντηση με τον λαό, όχι απόδραση στο εξωτερικό.
Η μνήμη δεν αδειάζει ποτέ
Η Ρηγίλλης 18 παραμένει εκεί. Κανείς δεν την έκλεισε. Κανείς δεν την ξέχασε. Όπως παραμένει εκεί και η μνήμη μιας πατριωτικής Δεξιάς που δεν φοβόταν την κριτική και πάσχιζε για το καλό της Πατρίδας.
Σήμερα, ο Μητσοτάκης μπορεί να ελέγχει κομματικούς μηχανισμούς, κρατικούς πόρους, ΜΜΕ και μπράβους. Οι φάκελοι έρευνας της Ευρωπαίας Εισαγγελέως έχουν ημερομηνία λήξης. Η υπομονή του κόσμου, όμως, έχει ήδη λήξει. Η ευκαιρία είναι μπροστά μας. Αν δεν ξεφορτωθούμε αυτόν που έκλεισε το κόμμα μέσα σε τέσσερις τοίχους χωρίς ιστορία, μακριά από την ίδια του τη φυσική βάση, θα έχουμε γίνει συνένοχοι στη δική μας παρακμή. Κανείς άλλος.
Το μπαλκόνι στη Ρηγίλλης άδειασε εδώ και χρόνια. Αλλά η μνήμη δεν αδειάζει ποτέ. Και η μνήμη, αργά ή γρήγορα, γίνεται πράξη.
