Κάθε χρόνο, λίγο πριν ξημερώσει στα τέλη Μαΐου, στο Φραγκοκάστελλο των Σφακίων συμβαίνει κάτι που εδώ και χρόνια προκαλεί δέος και απορίες. Στην περιοχή του Θυμέ Κάμπου, μέσα στη δροσιά της αυγής, εμφανίζονται σύμφωνα με μαρτυρίες σκιές που μοιάζουν με πολεμιστές. Οι μορφές αυτές φαίνεται να προχωρούν αργά προς τη θάλασσα, σαν μια σιωπηλή στρατιά που ξεπροβάλλει μέσα από την ομίχλη και χάνεται λίγα λεπτά αργότερα με το πρώτο φως του ήλιου. Οι ντόπιοι τις ονόμασαν «Δροσουλίτες», επειδή εμφανίζονται την ώρα της πρωινής δροσιάς.
Ο θρύλος λέει πως πρόκειται για τις ψυχές του Χατζημιχάλη Νταλιάνη και των συμπολεμιστών του, που σκοτώθηκαν υπερασπιζόμενοι το Φραγκοκάστελλο απέναντι στους Οθωμανούς. Πολλοί κάτοικοι της περιοχής πιστεύουν ακόμα πως οι πεσόντες πολεμιστές επιστρέφουν κάθε χρόνο στον τόπο όπου έδωσαν τη μάχη τους. Άλλοι θεωρούν ότι είναι απλώς ένα σπάνιο φυσικό φαινόμενο, όμως όσοι ισχυρίζονται ότι το είδαν από κοντά λένε πως η εικόνα είναι πραγματικά εντυπωσιακή.
Η ιστορία πίσω από τον θρύλο ξεκινά το 1828, όταν ο Ηπειρώτης οπλαρχηγός Χατζημιχάλης Νταλιάνης έφτασε στην Κρήτη με σκοπό να ενισχύσει την επανάσταση στο νησί. Μαζί με τους άνδρες του κατέλαβε το Φραγκοκάστελλο και προσπάθησε να οργανώσει την άμυνα απέναντι στον στρατό του Μουσταφά Πασά. Παρά τις συμβουλές των Σφακιανών να πολεμήσουν στα βουνά, εκείνος επέλεξε να δώσει τη μάχη στην πεδιάδα, πιστεύοντας ότι έτσι θα είχε πλεονέκτημα το ιππικό του.
Στις 18 Μαΐου, οι δυνάμεις των Τουρκαλβανών επιτέθηκαν μαζικά στο κάστρο. Οι Έλληνες αντιστάθηκαν με πείσμα, όμως οι αντίπαλοι ήταν πολύ περισσότεροι. Η μάχη υπήρξε σκληρή και αιματηρή. Ο ίδιος ο Νταλιάνης πολέμησε μέχρι την τελευταία στιγμή και σκοτώθηκε ηρωικά στο πεδίο της μάχης. Παρά τις μεγάλες απώλειες, οι υπερασπιστές συνέχισαν να κρατούν το κάστρο για αρκετές ημέρες ακόμη.
Η Μάχη του Φραγκοκάστελλου άφησε βαθύ σημάδι στην ιστορία της Κρήτης και πέρασε από γενιά σε γενιά μέσα από διηγήσεις και θρύλους. Έτσι γεννήθηκε και η ιστορία των Δροσουλιτών, που μέχρι σήμερα εξακολουθεί να συγκινεί και να μυστηριάζει όσους επισκέπτονται την περιοχή.
Οι επιστήμονες προσπαθούν να δώσουν μια πιο λογική εξήγηση στο φαινόμενο. Υποστηρίζουν ότι πρόκειται για έναν ιδιαίτερο αντικατοπτρισμό της ατμόσφαιρας, ένα είδος οπτικής ψευδαίσθησης που δημιουργείται από την υγρασία και τις συνθήκες της περιοχής. Παρ’ όλα αυτά, για πολλούς Κρητικούς οι Δροσουλίτες δεν είναι απλώς ένα παιχνίδι του φωτός, αλλά ένα κομμάτι της ιστορίας και της ψυχής του τόπου τους.
Κάθε χρόνο τέλη Μαΐου με αρχές Ιουνίου λίγο πριν ανατείλει ο ήλιος, εμφανίζονται στη θέση Θυμέ Κάμπος στην επαρχία των Σφακίων, οι Δροσουλίτες.
Μια στρατιά από νεκρούς πολεμιστές με αστραφτερές πανοπλίες προελαύνει προς τη θάλασσα πάνω απ΄ το Φραγκοκάστελο.
Λένε πως είναι ο Χατζημιχάλης Νταλιάνης με τους στρατιώτες του που υπερασπίστηκαν το κάστρο από τους Οθωμανούς. Το φαινόμενο αυτό με τις σκιές των μαχητών ο λαός μας το ονομάζει «Δροσουλίτες» γιατί εμφανίζονται για περίπου 8 λεπτά με τη δροσιά της χαραυγής. Μύθος; Μάλλον, αλλά όσοι το έχουν δει συμβουλεύουν ότι αν είσαι στην πεδιάδα και όχι στα υψώματα, μπορείς να το δεις.
Χατζημιχάλης Νταλιάνης
