Δωροθέα Κολυνδρίνη: “Εάν οι ψηφοφόροι «ξεχνούν» ή επιλέγουν να μην θυμούνται — τότε το πολιτικό σύστημα βρίσκεται ήδη σε θέση ευάλωτη”

Στην πολιτική σκηνή των ΗΠΑ – και όχι μόνο – φαίνεται πως δεν είναι μόνο τα πρόσωπα που αλλάζουν, αλλά και η γλώσσα, η τεχνική, η στρατηγική.

Δύο περιπτώσεις μοιάζουν απολύτως ανόμοιες κατά τα φαινόμενα, αλλά αποκαλύπτουν ένα κοινό μοτίβο: η ρητορική του «αντισυστημικού» κόμβου του Trump και η ρητορική ενός νεαρού δημάρχου, του Zohran Mamdani, μοιάζουν περισσότερο όμοιες απ’ ό,τι πολλοί αντιλαμβάνονται — και ταυτόχρονα περικλείουν και μια άλλη παράμετρο: την ασθενή—ή επιλεκτική—μνήμη των ψηφοφόρων για κρίσιμα γεγονότα.

Η ρητορική «αντισυστημικού» Trump

Ο Trump, σε όλη του την πορεία, δεν περιορίζεται στο παραδοσιακό πολιτικό λεξιλόγιο: υπερθεαματισμός, πόλωση, «κάτοικος του λαού εναντίον της ελίτ», ταύτιση με το θυμικό των ψηφοφόρων.

Ακόμα και όταν αναφέρεται στο τραύμα της 11ης Σεπτεμβρίου, αξιοποιεί τον συμβολισμό με έναν τρόπο που άλλοτε θυμίζει μνημόσυνο κι άλλοτε προεκλογική ρητορική.

Για παράδειγμα, έχει υποστηρίξει «όπως εγώ το είδα»: «and I watched the second plane hit the building …» — παρότι κι αυτό έχει αμφισβητηθεί.

Η μνήμη, στο λεγόμενο «Never Forget», μετατρέπεται σε εργαλείο ενίσχυσης της πολιτικής ταυτότητας, όχι απλώς σε αντίδωρο μνήμης.

Η ρητορική Mamdani — και η αντιγραφή των μοτίβων

Ο Mamdani, 34 ετών, εκλέγεται δήμαρχος της πόλης του New York City, ως ο πρώτος μουσουλμάνος και νεότερος δήμαρχος σε πάνω από έναν αιώνα.

Η στάση του χαρακτηρίζεται ως ριζοσπαστική, με έμφαση στην αντιελίτ, στην «πόλη των εργαζομένων», στην ορατότητα των μειονοτήτων, αλλά και στη ρητορική αντιπαράθεσης: «New York will remain a city of immigrants … and as of tonight, led by an immigrant».

Ακόμα και η αντιμετώπιση του Trump — «Donald Trump, since I know you’re watching — I have four words for you: Turn the volume up.» — αποκαλύπτει πώς υιοθετεί έναν τόνο σύγκρουσης, αντισυστημικό, που θυμίζει σε πολλά τον τρόπο του Trump.

Με άλλα λόγια: η μετατόπιση δεν είναι απλώς από δεξιά προς αριστερά, αλλά σε ό,τι αφορά τη μορφή της πολιτικής επικοινωνίας — ομιλία, πόλωση, «εμείς» εναντίον «αυτών» — δείχνει πως η «τεχνική Trump» αναπαράγεται και αλλού.

Η λήθη της μνήμης — τα «δίδυμα» της πολιτικής και της ιστορίας

Εδώ μπαίνει το κρίσιμο σημείο για εμάς: η υπόθεση της 11ης Σεπτεμβρίου — τα «δίδυμα» της ρητορικής και της συλλογικής μνήμης.

Είναι αξιοσημείωτο πως μια παράσταση συλλογικής ταυτότητας — «Never Forget» — δείχνει να χάνει τον βηματισμό της.

Όπως έγραψε πρόσφατα ένα άρθρο γνώμης, «America promised to ‘Never Forget’ 9/11. That promise is being broken».

San Francisco Chronicle

Αν η μνήμη γίνεται εργαλείο πολιτικής – πόσο ανθεκτική είναι όταν η μορφή της πολιτικής αλλάζει;

Οι ψηφοφόροι — φέρτε το εγγύτερα στην πραγματικότητά μας — ποια μνήμη κρατούν όταν επιλέγουν; Θυμούνται τα γεγονότα, τη συμβολική σημασία — ή θυμούνται την πληθωρική υπόσχεση;

Όταν ένας πολιτικός λέει «εμείς εναντίον τους», πόσο μεγάλη είναι η απόσταση μεταξύ του συμβολισμού (π.χ. των δίδυμων πύργων ως σύμβολο πλήγματος) και της πολιτικής καθημερινότητας που προσφέρει στους ψηφοφόρους του;

Και όταν ένας άλλος πολιτικός υιοθετεί τη ρητορική, αλλά με λέξεις από άλλο άκρο, πόσο μικραίνει η αρχική σύμβαση;

Η ρητορική του Trump δεν ήταν απλώς «δεξιά» ή «λαϊκίστικη» — ήταν μια μορφή πολιτικής επικοινωνίας που έθεσε το πρότυπο.

Ο Mamdani δείχνει πως το ίδιο πρότυπο μπορεί να ενσωματωθεί από διαφορετικά πολιτικά ρεύματα — όχι ως απλή απομίμηση, αλλά ως αναγνωρισμένο και επιλεγμένο μοντέλο.

Και ενώ η πολιτική μορφή επαναλαμβάνεται, η μνήμη — είτε της 9/11 είτε άλλων κρίσιμων κρίκων — κινδυνεύει να γίνει θόρυβος στο παρασκήνιο, όχι πυξίδα.

Αν κάτι θα έπρεπε να θυμόμαστε είναι ότι η κοινωνία χρειάζεται όχι μόνο προσωπικότητες και ήχους, αλλά συνέπεια, ιστορική επίγνωση και χτίσιμο συλλογικού νοήματος.

Εάν οι ψηφοφόροι «ξεχνούν» ή επιλέγουν να μην θυμούνται — τότε το πολιτικό σύστημα βρίσκεται ήδη σε θέση ευάλωτη.